4.0 Thế Giới Không Rào Cản – Bài Học Lớn Từ Việc Amazon Mua Lại Whole Foods

Tôi tự hỏi rằng liệu Google hay Microsoft có bao giờ lo lắng về việc một nhà bán lẻ sách, Amazon, lại đang là một tay chơi hàng đầu trong một trong những thị trường phát triển nhất: dịch vụ đám mây. Và tôi tự hỏi liệu Apple có sợ một ngày Alexa của Amazon sẽ nuốt chửng Siri.

Cũng từng theo cách đó, ngành công nghiệp taxi chưa từng nghĩ rằng có một ngày startup của thung lũng Silicon lại là mối đe dọa to lớn, AT&T hay Verizon cũng không tưởng tượng nổi một công ty mạng xã hội như Facebook lại trở thành tay chơi đứng đầu trong lĩnh vực liên lạc di động.

Đây là thực tế mới của gián đoạn: những cuộc cạnh tranh diễn ra từ bất cứ đâu. Những kẻ đương nhiệm không hề sẵn sàng cho điều này, và kết quả là hầu hết những công ty hàng đầu hiện nay lại dễ dàng trở thành dĩ vãng chỉ trong 1 thập kỷ hay ít hơn.

Ghi nhận điều đó từ Amazon, ban đầu nó là cửa hàng bán sách, xuất bản và phân phối, sau đó đến cung cấp hàng hóa, điện tử, vật dụng gia đình. Giờ đây Amazon thống lĩnh trong mọi nền tảng bán lẻ cũng như dịch vụ đám mây, điện tử, cho thuê doanh nghiệp nhỏ. Amazon cũng mua lại Whole Foods, phá vỡ mọi rào cản giữa số hóa và thực tại.

Đây là loại hình gián đoạn chúng ta sẽ thấy ở mọi ngành công nghiệp trong thời gian còn lại, khi sự phát triển công nghệ biến những kẻ đương nhiệm phải hạ mình. Chúng ta từng biết đến sự phát triển của những thiết bị điện toán, với smartphone có sức mạnh điện toán mạnh hơn cả những siêu máy tính trước kia. Giờ đây, mọi công nghệ với nền tảng máy tính đều rất phát triển – thêm vào những cảm biến, trí thông minh nhân tạo, robot, sinh học tổng hợp hay in 3D. Và khi công nghệ hội tụ, chúng cho phép các ngành công nghiệp chồng lấn lên nhau.

Uber trở thành mối đe dọa của ngành công nghiệp vận chuyển nhờ vào sự phát triển của smartphone, GPS và mạng. Airbnb làm điều tương tự với ngành khách sạn bằng cách dùng công nghệ để kết nối mọi người với chỗ ở phù hợp. Netflix thì dùng kết nối internet để loại bỏ những ông lớn truyền hình phải lùi bước. WhatsApp của Facebook và Skype của Microsoft giúp giảm giá thành nhắn tin và roaming, dẫn đến thâm hụt khoảng 386 triệu USD cho các công ty viễn thông từ 2012 đến 2018.

Tương tự, Tesla đang xây dựng những nhà máy pin và công nghệ mặt trời, sớm sẽ làm nóng thị trường năng lượng thế giới.

Giờ đây, các công ty công nghệ xây dựng những thiết bị cảm biết theo dõi sức khoẻ. Với trí thông minh nhân tạo, những điều này sẽ giúp đem đến dữ liệu phân tích sức khoẻ chi tiết hơn cả bác sĩ. Research Kit của Apple đang thu thập dữ liệu y tế nhiều đến mức sẽ ảnh hưởng lớn đến mức giúp đỡ các nhà y tế nghiên cứu tác dụng phụ và hiệu ứng của những loại thuốc chúng ta hay dùng.

Ngoài ra, Google, SpaceX, Oneweb hay Facebook đều nhắm đến Wi-Fi ở mọi người qua drone(flycam – camera bay điều khiển), vệ tinh hay bóng bay. Đầu tiên, họ sẽ dùng những công ty truyền thông để cung cấp dịch vụ, sau đó sẽ biến chính chúng thành cựu binh. Động lực của công nghệ là sau tất cả mọi người đều phải online mọi lúc. Những mô hình kinh doanh này đều thu thập dữ liệu. Họ cũng sẽ là một mối họa lớn đối với những công ty truyền thông điện tử – hay bất kỳ nền công nghiệp nào sống dựa vào thông tin.

Sự gián đoạn không xảy ra trong một nền công nghiệp, khi các nhà điều hành doanh nghiệp trở nên thận trọng hơn, Trước kia, sự cạnh tranh đến từ những công ty tìm kiếm manh mối trong những vùng trống của nền công nghiệp, họ cung cấp sản phẩm giá rẻ rồi từ từ kiếm cách nhân rộng, hay đánh chiếm những mảng còn thiếu của thị trường.

Nhưng giờ đây, mọi thứ đã hoàn toàn khác.

Vấn đề của những cựu vương đó là họ không sẵn sàng cho sự gián đoạn. Bởi vì họ đã thành công trong quá khứ, những công ty tin rằng họ có thể thành công trong tương lai, mô hình kinh doanh cũ có thể hỗ trợ sản phẩm mới. Những công ty lớn thường được tổ chức thành nhiều đơn vị và các silo(thiết bị có khả năng chứa được số lượng lớn, tổn thất ít) chức năng, mỗi phần sẽ đảm nhiệm phát triển sản phẩm, sale, marketing, hỗ trợ khách hàng và điều hành tài chính. Mỗi bộ phận hành động vì lợi ích riêng và tập trung vào thành công riêng, mỗi vùng bảo vệ một ý tưởng riêng, có lãnh đạo và văn hóa riêng. Và nhân viên tập trung vào vấn đề của riêng bộ phận của mình. Cũng không ít nơi có các bộ phận của một công ty cho rằng đối thủ mình chính là những bộ phận khác, họ không dự kiến được hay nhìn thấy sự đe dọa từ những ngành khác.

Đó là vì sao hầu hết các công ty hàng đầu hiện nay sẽ đi theo những nhà cựu vương như Motorola, Sears hay Kodak, những kẻ từng đi đầu trong cuộc chơi cho đến khi thị trường của họ bị gián đoạn.

Các công ty giờ đây phải đặt chân vào cuộc chiến.

Họ cần học về sự phát triển công nghệ và xem bản thân như là một startup công nghệ. Họ phải nhận ra mối đe dọa có thể nổi lên từ bất kỳ ngành công nghiệp nào không liên quan, với một vũ khí là công nghệ mới. Các công ty cần mọi thành viên cùng chung tay – với mọi bộ phận cùng làm việc để tìm cách tự sáng tạo bản thân và tự vệ trước những kẻ tranh tài mới mẻ.

Sự lựa chọn là các nhà lãnh đạo có thể chọn gián đoạn bản thân hoặc bị người khác làm gián đoạn.

Tagged under: